María auxiliátrix

Van Eyck

Hubert († 1426) et Jan (c. 1390-1441) van Eyck 

 Présentation

Hubert van Eyck

Enluminure

Hubert et Jan van Eyck

La Passion et le Jugement dernier

Les sacrements - La Sainte Messe

Jan van Eyck

L’annonciation

La Vierge à l’Enfant

La Sainte Face

La Passion

Les sacrements - Le mariage

Les Saints

Enluminures

Horae Torino-Milano

Œuvres profanes

Peinture murale

Portraits

Fragment

Copies et adaptations d’œuvre dont l’original est conservé

Œuvres d’atelier, copies, imitations

Liste des œuvres (doc)

Images très haute définition (Closer to van Eyck)

Présentation

 

Les frères Hubert († Gent, 1426) et Jan (v. 1390 – Brugge, 1441) van Eyck, peintres flamands.

 

Bibliographie partielle :

- Albert Chatelet, Hubert et Jan Van Eyck, créateurs de l’Agneau mystique, Dijon, Éditions Faton, 2011.

- Tout l’œuvre peint des frères Van Eyck, introd. par Albert Chatelet, documentation par Giorgio T. Faggin, Paris, Flammarion (Les Classiques de l’art), 1969.

- Till-Hoger Borchet, Van Eyck, Köln, Taschen, 2008.

- Elisabeth Dhanens, Hubert et Jan Van Eyck, Paris, Albin Michel, 1980.

- Émile Durand-Gréville, Hubert et Jean Van Eyck, Bruxelles, Librairie nationale d’art et d’histoire G. Van Oest & Cie, 1910.


Hubert van Eyck


Enluminure

Novissimum judicium - FR. Jugement dernier, Breviarium rothomagensis - FR. Bréviaire rouennais, 1412, illuminatio ; locus : Baltimore, The Walters Art Gallery, Ms. W. 300, folio 3.

A. Châtelet (2011) istam illuminationem Huberto adtribuit. - FR. A. Châtelet (2011) attribue cette enluminure à Hubert.


Hubert et Jan van Eyck


La Passion et le Jugement dernier

Díptycha a Calvário et novíssimo judício - FR. Diptyque du Calvaire et du Jugement dernier, óleo in ligno translátum in telam, 56,5×19,7 cm (unumquísque týmpanum), New York, Metropolitan Museum of Art. Quadrátum. Closer to Van Eyck : L-D.

A. Châtelet (2011) attríbuit Calvárium (lævum týmpanum) Joánni et Novíssimum judícium (déxterum týmpanum) Hubérto.

FR. A. Châtelet (2011) attribue le Calvaire (panneau gauche) à Jan et le Jugement dernier (panneau droit) à Hubert.

Les sacrements - La Sainte Messe

Altaris tabula ab Agno mystico - FR. Le Retable de l’Agneau mystique, perfectum in 1432, oleo in ligno, 375 x 520 cm, Gent, Cathédrale Saint Bavon.

 

Magnae imagines videntur in internet promulgatione nuncupata « Closer to Van Eyck: Rediscovering the Ghent Altarpiece » (Propius Van Eyck : Iterum Gent altaris tabulam invenire - FR. Plus près de Van Eyck : Redécouvrir le retable de Gand). http://closertovaneyck.kikirpa.be/

Jan van Eyck


L’annonciation

Annuntiátio, c. 1433, Washington, National Gallery of Art. Oleo in ligno translátum in telam, 92,7×36,7 cm. Closer to Van Eyck.

Díptycha ab Annuntiatióne - Fr. Diptyque de l’Annonciation, c. 1433-1435, Madrid, Museo Thyssen-Bornemisza. Oleo in ligno, 38,8×23,2 cm (lævum tymp. Gabriélis archángelis) 39×24 cm (dextrum tymp. Virgo Maria). Closer to Van Eyck : L-D.

La Vierge à l’Enfant

Canónici Van der Paele Virgo - FR. La vierge à l’enfant avec le chanoine van der Paele, 1434-1436, Brugge, Groeningemuseum. Oleo in ligno, 122,1×157,8 cm. Closer to Van Eyck

In Sancti Georgii scuto Joannis van Eyck ejusdem effigies videtur. Manu laeva pingit. Imago in speculo vertitur.

FR. Sur le bouclier de Saint Georges, on voit l’autoportrait de Jan van Eyck. Il peint de la main gauche. L’image est inversée dans un miroir.

Virgo a Lucca - FR. La Vierge de Lucques, 1435, Frankfurt, Städelsches Kunstinstitut. Oleo in ligno, 65,5×49,7 cm. Closer to Van Eyck

Virgo cum cancellário Rolin

Virgo cum cancellário Rolin FR. La Vierge au chancelier Rolin, c. 1435, Paris, Musée du Louvre, Inv. INV 1271 ; MR 705. Oleo in ligno, 65×62,3 cm. Closer to Van Eyck

Stamnos, Peintre de Ménélas (5e siècle av J.-C.), Œdipus et Sphinx, FR Œdipe et le Sphinx, GR Οἰδίπους και Σφίγγα (c. 440 av J.-C.), Paris, Musée du Louvre, Inv. Cp 962 ; G 417. — Réunion des musées nationaux.

Œdipus et Sphinx

 « Eureka, j’ai trouvé ! » Jan van Eyck affirme avoir trouvé le mystère de Lascaux, l’interprétation véritable de la Scène du puits.

Tríptycha a Dresden - FR. Triptyque portatif de Dresde, 1437, Dresden, Staatliche Kunstsammlungen. Oleo in ligno, 33,1×27,5 (medium tympanum) ; 33,1×13,6 cm (exterióres tympana). Closer to Van Eyck : Clausa : -a-, -b-. Apérta : -c-, -d-, -e-.

Virgo in áliqua ecclésia - FR. La Vierge dans une église, c. 1438, Berlin, Staatliche Museen. Oleo in quérceo týmpano, 31×14 cm. Closer to Van Eyck.

Virgo ante fontem - FR. La Vierge à la fontaine, 1439, Antwerpen, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten (Musée royal des Beaux-Arts). Oleo in ligno, 19×12,1 cm (sine quadráto), 24,8×18,1 cm (cum quadráto). Closer to Van Eyck. — Exempla.

Virgo a Leper (Praepositi Van Maelbeke Virgo), opus perditum (?), olim in Leper civitas in ecclesia cathedra Sint-Maartens.

FR. La Vierge d’Ypres (La Vierge au prévôt van Maelbeke), tableau disparu (?), autrefois à Ypres, Saint-Martin.

 

Tria exempla (una pictura in ligno et duae forma) :

FR. Trois copies (une peinture sur bois et deux dessins) :

1°) Exémplum mutátum: Virgo a canónico Petros Wyts (tríptycha)- FR. La vierge au chanoine Petrus Wyts († 1629). Quérceis týmpanis, 175,7×99,4 cm (medium týmpanum) ; 172,8×41,3 cm (exterióres týmpana), Brugge, Groeningemuseum.

Læva : ante refectiónem. — Déxtera : post refectiónem.

Laeva : ante refectionem. — Dextera : post refectionem.

2°) (roseus) Virgo cum infanto et donatore, argenteo acumine in carta, 13,4 x 10,2 cm, Nuremberg, Germanisches Nationalmuseum. 

3°) (cinereus) Virgo cum infanto et donatore, Forma, 27,8 x 18 cm, Wien, Albertina. 

La Sainte Face

Salvator mundi (Sacra vultu) - FR. Le Sauveur du monde (Sainte Face), hódie in loco incognito. Closer to Van Eyck.

Duo modi exemplórum sunt : modus 1438 et modus 1440.

FR. Il existe deux types de copie : le type 1438 et le type 1440.

Secundum Jan van Eyck, Salvator mundi (Sacra vultu), Modus 1438, Berlin, Staatliche Museen.

Secundum Jan van Eyck, Salvator mundi (Sacra vultu), modus 1440, Brugge, Stedelijk Museum voor Schone Kunsten.

Alterae photographicae.

La Passion

Crucifíxio - FR. La Crucifixion, Berlin, Staatliche Museen, Gemäldegalerie. Oleo in ligno translátum in telam, 43×26 cm. Libéllus : PDF - Word. — Exempla.Enarrátio.Alta definítio (closertovaneyck).

Les Sacrements - Le Mariage

Jan van Eyck (c. 1390 – Brugge, 1441), Arnolfini sponsi - FR. Les époux Arnolfini, 1434, London, National Gallery. Oleo in ligno, 82×60 cm. Closer to Van Eyck. — Lascaux ut exémplum.

Mulier lavans - FR. Femme à sa toilette (perdita tabula).

Duo exempla (FR. Deux copies) :

1°) Secúndum Jan van Eyck, Múlier lavans - FR. Femme à sa toilette, Cambridge, Fogg Art Museum. Oleo in quérceo týmpano, 27,2×16,3 cm.

2°) Secundum Jan van Eyck, Willem van Haecht, Lavans mulier, 1628. Singula res a : Cornelis van der Geest pinacotheca (vide infra). 

Willem van Haecht (Antwerpen, 1593 – ibid., 1637), Archiduces Albrecht et Isabella Cornelis van der Geest visitant amatoris cubiculum in anno 1615 vel Cornelis van der Geest pinacotheca, 1628, oleo in tympano, 100 x 130 cm, Rubenshuis, Antwerpen, Belgique. 

La copie du tableau de Jan van Eyck se trouve au milieu, au-dessus d’une statue représentant une femme se cachant le sexe dans un mouvement semblable à celui de la Femme à sa toilette.

Les Saints

Sancta Barbara - FR. Sainte Barbe, 1437, Antwerpen, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten (Anvers, Musée royal des Beaux-Arts). Oleo in quérceo týmpano, 34×18,5 cm. Closer to Van Eyck. — Quadrátum.

Enluminures

Horae Torino-Milano

Jan van Eyck pinxit aliquas illuminationes libri nuncupati « Horae Torino-Milano ». Quarum imaginum auctor nuncupatur « manus G » ab observantibus istius attributionis incertis.

Horae Torino-Milano, c. 1420, 284 x 203 mm.

Locus custodiae : Istius libris pars, olim custodita Augustae torinorum in Biblioteca Nazionale Universitaria, anno 1904 flagrata est sed photographicae custoduntur. Altera pars hodie Augustae torinorum custoditur in Museo Civico d’Arte Antica (Ms. 47).

FR. Quelques enluminures des Heures de Turin-Milan sont attribuées à Jan van Eyck. Les observateurs non certains de cette attribution désigne encore l’auteur de ces images par « main G ». Une partie de ce livre, autrefois conservé à Turin dans la Biblioteca Nazionale Universitaria, a brûlé en 1904. L’autre partie est aujourd’hui conservée à Turin dans le Museo Civico d’Arte Antica (Ms. 47).

Closer to Van Eyck.

Oratio in lito - FR. La prière sur la plage, folio 59, folio flagrato.

Natívitas Joánnis Baptístæ et Christi baptísmus- FR. La naissance de Jean le Baptiste et Le baptême du Christ, tempera in velaménto, folio 93v. Closer to Van Eyck : PáginaNatívitas Joánnis.

Orátio in Gethsémani, folio 30v. Closer to Van Eyck : PáginaOrátio.

Miraculum tempestatis sedatae - FR. Le miracle de la tempête apaisée, tempera in velamento, folio flagrato.

Missa defunctórum - FR. Messe des morts, folio 116r. Closer to Van Eyck : PáginaMissa.

Œuvres profanes

FR. La baigneuse et l’étuve (tableau perdu).

Peinture murale

Jan van Eyck vel secundum eum, Piscatu ludus - FR. Partie de pêche, calamo et aquato colore cum albis et aureolis lucibus in carta, 24,4 x 38,8 cm, Paris, Musée du Louvre.

Fortasse Joannis muralis picturae exemplum (Dhanens, 1980).

FR. Peut-être une copie d’une peinture murale de Jan van Eyck (Dhanens, 1980).

Portraits

Effigies nuncupáta Tymotheos - FR. Portrait dit de Tymotheos, 1432, London, National Gallery. Oleo in ligno, 33,2×19 cm. Closer to Van Eyck.

Vir cum rubro tórulo (Ipsíus effigies ?) - FR. L’homme au turban rouge, (Autoportrait ?), 1433 London, National Gallery. Oleo in ligno, 25,7×19 cm. Closer to van Eyck.

Baudoin de Lannoy effigies - FR. Portrait de Baudoin de Lannoy, c. 1435, Berlin, Gemäldegalerie. Oleo in ligno, 26×19,5 cm. Closer to van Eyck.

Giovanni Arnolfini effigies - FR. Portrait de Giovanni Arnolfini, c.1435, Berlin, Gemäldegalerie. Oleo in ligno, 29×20 cm. Closer to van Eyck.

Jean de Leeuw effigies - FR. Portrait de Jean de Leeuw, 1436, Wien, Kunsthistorisches Museum. Oleo in ligno, 24,5×19 cm. Closer to van Eyck.

Cardinalis Niccolò Albergati effigies - FR. Portrait du cardinal Niccolò Albergati, 1438, argenteo acumine in carta creta parata cum aliquis colorum vestigiis, 21, 4 x 18,1 cm, Dresde, Kupferstich-Kabinett.

FR. Dessin à la pointe d’argent sur papier préparé à la craie et avec quelques traces de couleurs.

Cardinális Niccolò Albergati effigies - FR. Portrait du cardinal Niccolò Albergati, 1438, Wien, Kunsthistorisches Museum. Oleo in ligno, 32,5×25,5 cm. Closer to van Eyck.

Margarítæ, Jan van Eyck sponsæ effigies - FR. Portrait de Marguerite, épouse de Jan van Eyck, 1439, Bruges, Groeningemuseum. Oleo in ligno, 32,6×25,8 cm (tympanum), 41.2cm×34.6cm (cum quadráto). Closer to van Eyck.


Fragment


Ecclésiæ fragméntum, FR Fragment d’un église, Paris. Closer to van Eyck.


Copies et adaptations d’œuvre dont l’original est conservé


Virgo ante fontem - FR. La Vierge à la fontaine.

Virgo ante fontem, 16a sǽcula, New-York. Closer to van Eyck.

Virgo in loculaménto góthico - FR. La Vierge dans une niche gothique, c. 1500. New York, Metropolitan Museum of Art. Oleo in ligno, 58,4×30,8 cm.


Œuvres d’atelier, copies, imitations


Secútor Jan van Eyck, Virgo et infans legéntes, étiam nuncupátum Ince Hall Madonna - FR. La Vierge et l’Enfant lisant, « La Madone de Ince Hall », 1433, Melbourne, Australia, National Gallery of Victoria. Oleo in ligno, 26,5×19,5 cm.

Virgo cum infánte legéntes - ES Virgen del Libro - FR. Vierge lisant avec l’enfant, Covarrubias (Burgos, Espania), Colegiata de los Santos Cosme y Damián, Museo de la iglesia. Closer to Van Eyck.

Opera propínqua Jan van Eyck Crucifíxio.

FR. Œuvres proches de la Crucifixion de Jan van Eyck.

Manus H, Crucifíxio, in Horæ Torino-Milano, c. 1420, Torino, Museo Civico d’Arte Antica (Ms. 47), f. 48v. Illuminátio in velaménto, 284×203 mm. Closer to van Eyck.

Secútor Jan van Eyck, Crucifíxio, Venezia, Ca’ d’Oro. 46×31cm. Closer to van Eyck.

Attribútum Hubérto van Eyck, Tres María ad sepúlchrum, FR. Les trois Marie au tombeau, c. 1410-20, Rotterdam, Museum Boijmans Van Beuningen. Oleo in quérceo týmpano, 71,5×90 cm. Closer to van Eyck.

Fortásse Maríæ vírginis altáris tábulæ fragméntum.

Impressio sacrorum Stigmatum Sancti Francisci.

Impréssio sacrórum Stígmatum Sancti Francísci - FR. Saint François recevant les stigmates, c. 1430-32, Torino, galeria Sabauda, Italia. Oleo in týmpanum, 29,3×33,4 cm. Closer to van Eyck.

Impréssio sacrórum Stígmatum Sancti Francísci - FR. Saint François recevant les stigmates, c. 1430-32. Philadelphia, Museum of Art. Oleo in membrána in týmpano, 12,7×14,6 cm. Closer to van Eyck.

Sanctus Christophorus - FR. Saint Christophe, duo exemplae :

Secutor Jan van Eyck, Sanctus Christophorus, c. 1480-1490, camalo et penicillo in carta, 19 x 14 cm Paris, Musé du Louvre.

Sanctus Christophorus, c. 1460-1480, oleo in ligno, 29,5 x 21,1 cm, Philadelphia, Philadephia Museum of Art, USA.

Jan van Eyck et officína, Sanctus Hieronymus in ejus cubículo - FR. Saint Jérôme dans son étude, 1442, Detroit, MI, The Detroit Institute of Arts. Oleo in carta in ligno, 19,9×12,5 cm. Closer to Van Eyck.

Niccolò Antonio Colantonio (c. 1420-1460), Sanctus Hieronymus in ejus cubículo - FR. Saint Jérôme dans son étude, 1450, Napoli, Museo Nazionale di Capodimonte. mixta téchnica in ligno, 151×178 cm.

Secútor Hubérti et Joánnis van Eyck, Fons vitæ et Ecclésiæ triúmphus super Synagógam - FR. La fontaine de Vie et le triomphe de l’Église sur la Synagógæ, Madrid, Museo del Prado. Oleo in ligno, 181×119 cm.

Secútor Jan van Eyck, Vir cum cærúleo tórulo - FR. Homme au turban bleu, c. 1430, Brukenthal National Museum, Sibiu, România. Oleo in týmpano, 22,5×16,6 cm. Closer to Van Eyck.

Cujúsdam viri effígies- FR. Portrait d’un homme, Berlin, Staatliche Museen. Closer to Van Eyck.

Cujúsdam cleri effígies- FR. Portrait d’un clerc, Montauban. Closer to Van Eyck.

Summa página         Pinacothécæ tábula